SIEPA

Agencija za strana ulaganja i promociju izvoza Republike Srbije

Na ovim stranicama možete pronaći sve neophodne informacije vezane za izvoz nameštaja i ostalih proizvoda.

Informacije su preuzete sa internet stranica Agencije SIEPA: www.siepa.sr.gov.yu


O Agenciji SIEPA

Časopis za izvoznike EXPORTER

Priručnik za izvoznike

Aktuelne vesti Agencije SIEPA

Časopis INVESTICIJE

           Časopis INVESTICIJE - Decembar 2006.

| Vrste stranih direktnih investicija

Vrste stranih direktnih investicija
Najkraći razvojni put
U današnjoj svetskoj ekonomiji, strane direktne investicije omogućavaju dinamičan razvoj zemalja i regiona

Pod stranim direktnim investicijama (engl. Foreign Direct Investment – FDI) podrazumeva se investiranje
kapitala strane kompanije, ili pojedinca radi obavljanja profitabilne delatnosti na teritoriji jedne države.
Strani investitor može da bude kompanija, čije je sedište u inostranstvu, strano fizičko lice, kao i državljanin Srbije sa prebivalištem u inostranstvu dužem od godinu dana. Najveći broj stranih investitora u Srbiji potiče iz zemalja Evropske unije i SAD-a. U današnjoj svetskoj ekonomiji, strane direktne investicije predstavljaju najbrži način razvoja jedne zemlje i regiona i, kao takve, dobrodošle su i u najrazvijenijim
zemljama sveta. Danas su one osnovni mehanizam globalizacije svetske privrede, preuzimajući ulogu ključnog razvojnog faktora svake države. Za državu u koju se ulaže, strane direktne investicije znače otvaranje novih radnih mesta, povećanje izvoza i, uopšte, pokretanje privrednog rasta i razvoja.
S druge strane, direktne investicije, kao oblik ulaganja stranog kapitala, omogućavaju investitoru da stekne pravo svojine, kontrole i upravljanja po osnovu uloženog kapitala. Velike, ali i manje kompanije, trude se da se pojave na što više različitih svetskih tržišta, što se najlakše postiže približavanjem proizvodnih kapaciteta željenim lokacijama. Osim osvajanja novih tržišta, investiranje u druge zemlje takođe može da znači brže i povoljnije snabdevanje sirovinama, električnom energijom, jednostavniji transport, ili pristup slobodnim ekonomskim zonama.

Kriterijumi podele

Podela stranih direktnih investicija može biti izvršena prema nekoliko kriterijuma. Jedan od njih može biti
podela na osnovne i posebne oblike. Po ovom kriterijumu, pod osnovnim oblicima stranih direktnih investicija podrazumevaju se:
• osnivanje preduzeća – (podrazumeva izgradnju proizvodnih kapaciteta od strane investitora; najčešći termin za ovu vrstu investicije je grinfild);
• sticanje većinskog udela u vlasništvu već postojećeg preduzeća (kupovina kompanije kroz privatizaciju,
kupovina akcija ili direktna kupovina vlasničkog udela – akvizicija).

Posebnim oblicima stranih direktnih investicija smatraju se:
• koncesija (kupovina na određeni vremenski rok prava na korišćenje prirodnog bogatstva ili dobra u opštoj upotrebi radi obavljanja delatnosti od opšteg interesa);
• B.O.T. (Build-Operate-Transfer) poslovi (odobrenje stranom ulagaču da izgradi i koristi određeni objekat, postrojenje ili pogon, kao i objekte infrastrukture i komunikacija, uz obavezu prenošenja vlasništva na
državu po isteku ugovora).

Jedna od klasifikacija stranih direktnih investicija, koja potiče od Svetske banke, jeste podela prema motivima za investiranje. Ova podela može biti veoma korisna, jer se na ovaj način mogu jednostavno odrediti ciljne grupe investitora. Prema ovoj podeli, postoje:
• investicije koje traže resurse:
- investicije koje traže prirodne resurse kao što su rude, sirovine ili poljoprivredni proizvodi;
- investicije koje traže jeftiniju ili specijalizovanu radnu snagu;
• investicije koje traže tržište:
- investicije koje dolaze na tržišta odakle je uvoz određenih proizvoda visok;
- investicije koje prate kretanje svojih kupaca – velikih kompanija;
- investicije koje prate određene trendove na tržištu i angažuju lokalne dobavljače;
• investicije koje traže povećanje produktivnosti proizvodnje, što podrazumeva racionalizaciju proizvodnje, ili povezivanje proizvodnih operacija sa drugim kompanijama u cilju smanjenja troškova i/ili specijalizacije proizvodnje;
• investicije koje traže već postojeće kapacitete kako bi zadržale i promovisale dugoročne ciljeve svoje
kompanije (one su okrenute, pre svega, privatizaciji i akviziciji, jer kupovinom postojećih kompanija zadržavaju proizvodni program i postojeće tržište).

Podela stranih direktnih investicija može se izvršiti i na druge načine. Ipak, važno je razumeti da svaka kompanija ima različite razloge za donošenje odluke o tome gde će i kako investirati. Da li će jedna strana kompanija odlučiti da uloži kapital u jednu zemlju zavisi od mnogo činilaca, a, pre svega, od procene profita koji može ostvariti, dugoročnosti poslovanja, ali i od spremnosti zemlje domaćina da prihvati, ubrza i olakša poslovanje. Samim tim, na svakoj državi je da stvori dobru investicionu klimu, odnosno jasan i stabilan okvir za poslovanje kako bi privukla najbolje svetske kompanije.

Mirjana Dimitrijević